Thiền sư Koryu Osaka
Thở trong tọa thiền là tự nhiên và dựa trên chu trình vòng tròn hơi thở của chúng ta. Nói chung, tần số thông thường của hơi thở là mười bảy hơi thở mỗi phút. Đối với những người đã có kinh nghiệm ngồi thiền thì tần số hơi thở giảm đi, còn năm hoặc sáu hơi thở mỗi phút, hoặc đối với những người có nhiều năm tọa thiền chỉ còn khoảng hai đến ba hơi thở mỗi phút hoặc ít hơn.
Tuy nhiên, nếu bạn ép hơi thở chậm lại thì hơi thở sẽ rối và việc ngồi trở thành không thoải mái. Để cải thiện hơi thở, hãy cố gắng thu hẹp hơi thở.
Thu hẹp hơi thở có nghĩa là khi bạn thở ra, hãy thở ra ít hơn thông thường. Đừng cố kéo dài thời gian thở ra ngay lập tức nhưng hãy chỉ cố thở ra một thể tích khí nhỏ hơn. Giới hạn dòng không khí sau đó thở với tần số tự nhiên của bạn.
Khi bạn thở vào, đừng hít vào khí nhiều quá mỗi lần, cố hít vào với lượng khí nhỏ hơn. Một lần nữa, hãy nhớ đừng kéo dài thời gian mỗi lần thở ngay tức thì. Áp dụng nguyên tắc này nhiều khí hơn sẽ được giữ trong phổi giúp bạn thở dễ hơn. Như một kết quả tự nhiên, hơi thở của bạn sẽ tự chậm lại nhịp điệu của nó.
Thở theo cách này sẽ làm cho bạn thoải mái hơn; thoải mái hơn bạn có thể ngồi tốt hơn; hơi thở của bạn chậm hơn. Khi hơi thở chậm hơn nó sẽ sâu hơn. Thở như vậy, cuối cùng bạn bắt đầu kinh nghiệm hương vị dịu dàng của hơi thở.
Khi bạn thở dài hơn và sâu hơn, sự chuyển điệu từ hơi thở vào sang hơi thở ra trở nên dịu hơn. Con đường của chu trình thở vào và thở ra trở thành một hình như quả trứng, hơi thở đi theo một đường oval rất dịu nhẹ, vào và ra. Khi bạn thực hành loại hình hơi thở này, bạn sẽ tìm thấy một hạnh phúc vô bờ bến khi thở trong lúc ngồi thiền.
Hơi thở phải đến từ bụng dưới, khí hải. Nhưng đừng ép hơi thở xuống; đó là phương pháp sai. Thay vì cố gắng đẩy hơi thở xuống dưới, hãy đẩy bụng dưới nhẹ nhàng về phía trước khi bạn hít vào và sau đó khi bạn thở ra, hãy để cho bụng dưới thót vào. Nếu bạn cố đẩy hơi thở ra, bạn sẽ ép cơ hoành và cơ bụng, sẽ gây ra đau và sự căng cứng khó chịu tại vùng này. Không nên có sự căng thẳng và căng cứng tại vùng dạ dày khi bạn thở. Thực hành theo cách này, cuối cùng bạn sẽ kinh nghiệm hơi thở sâu, yên tĩnh, tự nhiên tại vùng bụng dưới.
Khi bạn ngồi thiền, thân, hơi thở và tâm hài hoà với nhau, và khi hơi thở chậm lại thì tâm cũng yên tĩnh. Khi điều này diễn ra thì một cảm giác thoải mái, hợp nhất xuất hiện một cách rất tự nhiên. Xin hãy đừng vội vã; hãy dành thời gian kiên nhẫn luyện tập phương pháp thở này.
Bạn sẽ tự bản thân tận hưởng được kinh nghiệm này khi thực hành thở.
Mỗi cá nhân sẽ có quá trình đồng bộ hóa thân, hơi thở và tâm không giống nhau. Thở vào, trở thành một với hơi thở, thở ra trở thành một với hơi thở. Mỗi người chúng ta phải tìm ra một cách riêng để đạt được sự hợp nhất này. Đây là điều kiện nền tảng của toạ thiền.
Thích Minh Lý chuyển ngữ (Breathing in Zazen của thiền sư Koryu Osaka trong tác phẩm On Zen practice, NXB Wisdom)
(nguồn: Tuyển tập Tri thức Phật giáo số 19 năm 2017)
