PHẬT GIÁO HIỆN ĐẠI

Con đường Từ bi và Trí tuệ

Quyển 1/3

Geshe Kelsang Gyatso[1]

 

Kinh

Lời tựa

Những hướng dẫn trong tác phẩm này là những phương pháp khoa học giúp phát triển phẩm chất và tính năng con người thông qua phát triển khả năng của tâm. Trong những năm gần đây kiến thức kỹ thuật hiện đại của chúng ta phát triển đáng kể, kết quả chúng ta chứng kiến những thành tựu vật chất đặc biệt, nhưng không có sự phát triển tương xứng về hạnh phúc nhân loại. Khổ đau và các vấn đề của nhân loại trên thế giới không giảm. Thật sự, có thể nói rằng ngày nay có nhiều vấn đề và nhiều hiểm nguy hơn trước. Điều này cho thấy rằng nguyên nhân hạnh phúc và giải pháp các vấn đề không nằm ở kiến thức và vật chất. Hạnh phúc và khổ đau là những trạng thái của tâm và chúng là nguyên nhân chính không thể tìm ngoài tâm. Nếu chúng ta muốn hạnh phúc chân thật và thoát khỏi khổ đau, chúng ta phải học cách kiểm soát tâm. Khi các sai trái xảy ra trong cuộc sống và chúng ta đối diện các tình huống khó khăn chúng ta xem tình huống là vấn đề của chúng ta, nhưng thật tế bất cứ vấn đề nào chúng ta gặp phải đều xuất phát từ tâm. Nếu chúng ta phải đối diện các tình huống khó khăn với tâm bình thản hay tích cực chúng không trở thành vấn đề với chúng ta; thật vậy, ngay cả chúng ta có thể xem chúng là những thử thách của mình hoặc cơ hội để trưởng thành và phát triển. Vấn đề khởi lên chỉ khi chúng ta đối với những khó khăn với trạng thái tâm tiêu cực. Do vậy, nếu chúng ta muốn thoát khỏi các vấn đề chúng ta phải chuyển hóa tâm.

Đức Phật dạy rằng tâm có năng lực tạo ra tất cả vui buồn. Thế giới là kết quả của nghiệp, hành động, của chúng sinh, chúng sinh sống ở đó. Một thế giới thanh tịnh là kết quả của nghiệp thanh tịnh và một thế giới nhiễm ô là kết quả của hành động nhiễm ô. Vì tất cả hành động do tâm tạo, hầu hết mọi pháp, bao gồm chính thế giới, đều do tâm tạo. Không có một đấng sáng tạo nào ngoài tâm.

Chúng ta thường nói “tôi tạo như vậy và như vậy” hay “cô ta, anh ta tạo như vậy và như vậy”nhưng thật sự tâm mới là chủ thể tạo tác của các pháp.Chúng ta giống như nô lệ của tâm; khi nào nó muốn tạo tác, chúng ta phải làm theo không có lựa chọn. Vì từ vô thỉ đến giờ tâm kiểm soát chúng ta không được tự do; nhưng nếu chúng ta tinh thành thực hành những chỉ dẫn trong sách này chúng ta có thể thay đổi tình huống và trở lại kiểm soát tâm. Chỉ như vậy chúng ta mới thật sự tự do.

Thông qua việc nghiên cứu nhiều kinh điển Phật giáo chúng ta có thể trở thành nhà nghiên cứu nổi tiếng; nhưng nếu chúng ta không thực hành lời Phật dạy, sự hiểu biết về Phật giáo chỉ trống rỗng, không có năng lực giải quyết các vấn đề của chính mình. Trông đợi vào trí thông minh hiểu biết kinh điển Phật giáo để giải quyết các vấn đề giống như người bệnh hi vọng chữa lành bệnh thông qua việc chỉ đọc toa thuốc mà không uống thuốc. Tôn giả Tịch Thiên dạy: chúng ta cần áp dụng lời Phật dạy, Pháp, vào thực hành vì không gì có thể hoàn thành chỉ bằng việc đọc các từ. Một người bệnh sẽ mãi bệnh vì chỉ đọc toa thuốc!

Mỗi chúng sinh tinh thành nguyện tránh mọi khổ đau và các vấn đề vĩnh viễn. Thông thường chúng ta cố làm bằng các sử dụng phương pháp bên ngoài, nhưng dù cho từ quan điểm thế tụcchúng ta thành công -đầy của cải vật chất, quyền lực, được tôn sùng bao nhiêu-chúng ta không bao giờ thoátkhỏi khổ đau và các vấn đề. Trong thật tế tất cả vấn đề chúng ta trải nghiệm hàng ngày đến từ yêu mến tự ngã và chấp ngã-những khái niệm sai lầm làm tăng trưởng vấn đề của chính chúng ta. Tuy nhiên, vì chúng ta không hiểu điều này, chúng ta thường cáo buộc tha nhân cho các vấn đề, như vậy chỉ làm chúng càng trở nên tồi tệ hơn. Từ hai sự sai lầm cơ bản này làm khởi lên mọi phiền não khác, như; sân hận và đắm trước, khiến chúng ta luôn gặp vấn đề. Tôi nguyện cầu rằng mọi người đọc tác phẩm này có thể trải nghiệm sự thanh tịnh nội tâm và đạt được cuộc sống đầy ý nghĩa. Đặc biệt, tôi khuyên mọi người đọc chương Tu tập Tâm bồ-đề tối thượng. Qua việc đọc và quán sát kỹ chương này với tâm tích cực, quý vị sẽ đạt được kiến thức và trí tuệuyên thâm, sống cuộc đời ý nghĩa tươi sáng.

Geshe Kelsang Gyatso

 Giải thích sơ lược

Phật giáo là gì? 

Phật giáo là thực hành lời Phật dạy, cũng gọi là Pháp, có nghĩa là bảo hộ. Nhờ thực hành Pháp chúng sinh được bảo vệ khỏi khổ đau. Người khai sáng ra Phật giáo là Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, Ngài đã chứng đạt mục đích tối hậu, giác ngộ, tại Bồ-đề Đạo tràng, Ấn Độ vào năm 589 TTL. Theo sự thỉnh cầu của Phạm thiên Đức Phật bắt đầu thuyết giảng, “Chuyển bánh xe pháp”. Đức Phật dạy 84 ngàn pháp môn, từ những lời dạy cao quý này Phật giáo phát triển khắp thế giới.

Ngày nay chúng ta có thể thấy nhiều hình thức Phật giáo khác nhau, như: Zen và Nguyên Thủy. Tất cả những sự khác biệt trong thực hành lời dạy của Phật, và tất cả có lợi ích như nhau; chỉ khác nhau về phương cách. Trong tác phẩm này tôi sẽ giải thích Phật giáo dựa vào truyền thống Kadampa, truyền thống tôi học và tu tập. Sự giải thích này không hướng đến sự hiểu biết thông tuệ mà chỉ hướng đến Phật giáo hiện đại đạt được sự chứng đạt uyên thâm thông qua đó có thể giải quyết những vấn đề phiền não hằng ngày của chúng ta và đạt được ý nghĩa cuộc sống thật sự của nhân loại

Có hai giai đoạn thực hành lời Phật dạy – Tu tập Kinh và Tantra – cả hai được giải thích trong tác phẩm này. Mặc dù sự giải thích trình bày ở đây là lời Phật dạy và các vị Tổ như ngài A Đề Sa (Atisha), Tống Khách Ba (Je Tsongkhapa) và những vị đạo sư hiện tại, tác phẩm này gọi là Phật giáo Hiện đại vì sự trình bày giáo pháp trên cơ sở đặc biệt cho người thế giới hiện đại. Mục đích viết quyển sách này nhằm giúp người đọc có động cơ dũng mãnh để phát triển và duy trì từ bi và trí tuệ.

Nếu ai thực hành tinh cần con đường từ bi và trí tuệ tất cả vấn đề sẽ được giải quyết và không khởi nữa; tôi bảo đảm như vậy.

Chúng ta cần thực hành lời Phật dạy vì không có phương pháp thật sự nào có thể giải quyết các vấn đề nhân loại. Ví dụ, vì kỹ thuật hiện đại thường gây nhiều khổ đau và nguy hiểm hơn, nó không phải là phương pháp thật sự giải quyết các vấn đề nhân loại. Mặc dù chúng ta muốn hạnh phúc mọi lúc chúng ta không biết làm thế nào, và chúng ta luôn hủy hoại hạnh phúc của chính mình vì phát triển sân, quan điểm và khuynh hướng tiêu cực. Chúng ta muốn cố chạy thoát các vấn đề ngay cả trong giấc mộng, nhưng chúng ta không biết cách giải thoát mình khỏi khổ đau và vấn đề. Vì chúng ta không hiểu bản chất của các pháp, chúng ta luôn tạo ra khổ đau và vấn đề vì những hành động vô đạo đức hay sai trái.

Nguồn gốc của tất cả vấn đề của chúng ta hằng ngày là phiền não, như tham đắm. Vì từ vô thỉ chúng ta muốn thỏa mãn những ham muốn của mình nên tạo ra nhiều hành động vô đạo đức-hành động làm tổn hại tha nhân. Hậu quả chúng ta tiếp tục trải qua nhiều điều kiện khổ đau trong cuộc sống ở nhiều kiếp không dứt. Khi mong muốn không được thỏa mãnchúng ta có những cảm giác không vui, như: không hạnh phúc hay buồn chán; đây là vấn đề chính của chúng ta vì chúng ta chấp trước vào việc tìm cầu thỏa mãn mong muốn. Khi chúng ta mất những sở hữu, vị trí hay danh tiếng chúng ta trải nghiệm trạng thái bất hạnh, bất mãn vì chúng ta chấp vào những thứ này. Nếu chúng ta không chấp vào chúng, chúng ta sẽ không gặp những vấn đề trên. Nhiều người vướng vào hành động đánh nhau, tội phạm và thậm chí chiến tranh; Tất cả những hành động này xảy ra bắt nguồn từ sự chấp trước vào sự thỏa mãn ước muốn. Theo cách này chúng ta có thể thấy rằng tham đắm chấp trước của chúng sinh tạo ra nhiều vấn đề. Điều này chứng minh rằng nếu chúng ta không kiểm soát được tham đắm thì các vấn đề không thể diệt trừ.

Phương pháp kiểm soát tham đắm và các loại phiền não là thực hành lời Phật dạy. Bằng cách thực hành lời Phật dạy về giải thoát chúng ta có thể giải quyết các vấn bắt nguồn từ tham đắm; thực hành lời Phật dạy về tâm từ vô lượng chúng ta có thể giải quyết các vấn đề do sân khởi; và thực hành lời Phật dạy về tánh không, chân đế, chúng ta có thể giải quyết các vấn đề khởi lên từ vô minh. Làm thế nào để phát triển giải thoát, tâm từ vô lượng và trí tuệ nhận thức tính không, sẽ được giải thích trong tác phẩm này. Cội rễ của tham đắm và tất cả khổ đau là chấp thủ vô minh, vô minh về tính tồn tại của các pháp. Không dựa vào lời dạy của Đức Phật chúng ta không thể nhận rõ được vô minh này; không thực hành lời dạy của Phật về tính không chúng ta không thể từ bỏ nó. Như vậy chúng ta sẽ không có cơ hội giải thoát khỏi khổ đau và các vấn đề. Thông qua sự giải thích này chúng ta có thể hiểu rằng, vì tất cả chúng sinh, nhân hay phi nhân, Phật tử hay không phải Phật tử, ước muốn thoát khỏi khổ đau và các vấn đề, họ cần phải thực hành pháp. Không có phương pháp nào khác để hoàn thành mục đích này.

Chúng ta nên hiểu rằng các vấn đều không thể tồn tại bên ngoài chúng ta, chúng là một phần của tâm trải nghiệm các cảm giác không vừa lòng. Ví dụ, khi chiếc xe của chúng ta có vấn đề, chúng ta thường nói “tôi gặp rắc rối”, nhưng trên thực tế nó là vấn đề của chiếc xe không phải vấn đề của chúng ta. Vấn đề của xe là một vấn đề ngoại tại, và vấn đề của chúng ta, cảm giác không vừa lòng của chính mình, là vấn đề nội tại. Hai vấn đề này hoàn toàn khác nhau. Chúng ta cần giải quyết vấn đề chiếc xe bằng cách sửa chữa nó, và chúng ta giải quyết vấn đề của chính mình bằng cách kiểm soát sự chấp trước vào chiếc xe. Ngay cả nếu chúng ta giải quyết vấn đề chiếc xe, nếu chúng ta không thể kiểm soát sự chấp trước vào chiếc xe chúng ta sẽ tiếp tục trải nghiệm vấn đề mới liên quan đến chiếc xe. Nó giống với nhà cửa, tiền bạc, quan hệ…của chúng ta. Bởi vì lầm tin rằng các vấn đề bên ngoài là vấn đề của chính chúng ta, phần lớn con người hầu như dựa vào các đối tượng sai lầm. Hậu quả, khổ đau và các vấn đề của họ không bao giờ chấm dứt.

Khi chúng ta không thể kiểm soát phiền não của mình, như: tham đắm, chúng ta sẽ bị khổ đau và các vấn đề tiếp tục sinh, suốt cuộc đời này và đời sau, không dứt. Vì chúng ta bị sợi dây chấp trước trói chặt vào luân hồi, vòng đời ô nhiễm, chúng ta không thể thoát khỏi khổ đau và các vấn đề trừ khi chúng ta thực hành pháp. Hiểu được điều này, chúng ta nên phát triển và duy trì nguyện lực mạnh mẽ để từ bỏ cội rễ khổ đau-chấp trước và vô minh chấp thủ. Nguyện ước này được gọi là “giải thoát”, và phát khởi từ trí tuệ của chúng ta.

Lời dạy của Đức Phật là những phương pháp khoa học để giải quyết vĩnh viễn các vấn đề của chúng sinh. Bằng cách áp dụng lời dạy này chúng ta sẽ có thể kiểm soát những tham đắm và nhờ điều này chúng ta sẽ vĩnh viễn thoát khỏi tất cả những khổ đau và các vấn đề của chúng ta. Nhờ đây chúng ta có thể hiểu được lời dạy quý giá quan trọng này, Pháp; cho mọi người. Như đề cập ở trên, vì tất cả vấn đề của chúng ta bắt nguồn từ tham đắm, và không có phương pháp nào để kiểm soát tham đắm ngoại trừ Pháp, rõ ràng rằng Pháp là phương pháp thực tế giải quyết các vấn đề hằng ngày của chúng ta. (còn tiếp)

(Gyatso, Geshe Kelsang, Modern Buddhism: The Path of Compassion and Wisdom, USA: Tharpa Publications, 2011, Thích Giác Hiệp chuyển ngữ)

(nguồn: Tuyển tập Tri thức Phật giáo số 19, năm 2017, tr. 06-15)

[1] Từ số 1 đến 18 Ban dịch thuật Tịnh thất Hiệp Giác đã dịch và giới thiệu đến quý độc giả tác phẩm Giới Thiệu Phật Giáo của ngài Geshe Kelsang Gyatso, nhằm giúp độc giả tiếp cận Phật giáo từ căn bản đến nâng cao. Số 19 này và các số tiếp theo TTPG xin trân trọng giới thiệu đến quý vị tác phẩm Phật Giáo Hiện Đại: Con đường Từ bi và Trí tuệ, cùng tác giả, ngài Geshe Kelsang Gyatso.

BÌNH LUẬN

Nội dung bình luận
Vui lòng nhập tên